Werkdruk: algemeen

Op deze inleidende pagina staat wat werkdruk en werkstress inhouden. De informatie is bedoeld voor werknemers, leidinggevenden, staffunctionarissen, management en ondernemingsraad.

Werkdruk heeft te maken met spanning. Een beetje spanning is gezond, je komt dan tot betere prestaties. Maar te veel spanning kan niet goed zijn en te weinig ook niet. Als je te lang onder druk staat, kun je er ziek van worden. Werkdruk is dus een kwestie van een gezonde balans. Een gezonde balans geldt zowel op individueel niveau als op team- en organisatieniveau.

Bij de werkdrukbalans spelen vier zaken een rol: moeten, mogen, willen en kunnen. Daarnaast zijn ontspanning en emotionele ondersteuning van invloed op (het hervinden van) de balans. Aan de hand van de volgende richtlijnen kunnen werknemers (eventueel samen met hun leidinggevende) nagaan of hun werkdruk in balans is.

Moeten

• Zorg dat het werk in evenwicht is met beschikbare tijd en middelen.
• Schep duidelijkheid over de eisen binnen het werk (duidelijke taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden). Dit geldt in kwantitatieve zin (hoeveelheid werk, werktempo) maar ook in kwalitatieve zin (gewenste kwaliteit). Benut hierbij de functieomschrijving.
• Maak cliënten duidelijk wat zij van werknemers mogen verwachten en waar zij te veel vragen.
• Wees als leidinggevende duidelijk in wat je van je werknemers verwacht en geef elkaar feedback, bijvoorbeeld tijdens een functionerings- of jaargesprek.

Mogen

• Creëer voldoende regelruimte in het werk.
• Benut de mogelijkheden om zelf zaken te beslissen en te beïnvloeden

Willen

• Ga geregeld bij jezelf na wat je wilt bereiken in het werk.
• Ga na of je vindt dat je je voldoende kunt ontwikkelen in je werk.
• Wees (naar jezelf en anderen toe) helder over hoe jij je werk (eigenlijk) wilt doen.

Kunnen

• Wees je bewust van wat je aankunt en stel je grenzen (dit kan per periode in je leven verschillen, bijvoorbeeld door veranderde privéomstandigheden).
• Streef ernaar vaardigheden te ontwikkelen die je in je werk nodig hebt en vraag gericht om scholing, intervisie of supervisie om dit te bereiken. Leg de afspraken vast tijdens je jaargesprek.
• Wees je bewust van waar je grenzen liggen. Als je werkdruk te lang uit balans is, kun je daar last van krijgen (werkstress). Of je last krijgt, ligt ook aan wat je naast je werk doet. Om werkstress te voorkomen zijn (naast de hierboven genoemde factoren), ontspanning/herstel en ondersteuning van belang.

Ontspanning

• Ontspan en pauzeer genoeg tijdens je werkdag. Meerdere korte pauzes helpen vaak beter dan één lange pauze. Help elkaar om pauzes te nemen.
• Zorg voor voldoende ontspanning na het werk. Actieve ontspanning (sporten) helpt vaak meer dan passieve ontspanning (luieren op de bank).

Emotionele ondersteuning

• Benut mogelijkheden (contacten met collega’s of privé) om wat je meemaakt op het werk, te kunnen verwerken.
• Vraag actief aan je leidinggevende om je te ondersteunen met het opstellen van een plan om de werkdruk in kaart te brengen en aan te pakken.

Op de verdiepende pagina’s over werkdruk staan de stappen beschreven die nodig zijn om de werkdruk op een gezond niveau te houden of brengen. De volgende stappen worden onderscheiden:

• Herkennen van werkdruk
• Analyseren van de oorzaken van werkdruk
• Aanpakken van een te hoge werkdruk.

Per stap zijn drie pagina’s beschikbaar:

• Werkdruk op individueel niveau (vooral bedoeld voor werknemers en hun leidinggevenden)
• Werkdruk op teamniveau (vooral bedoeld voor leidinggevenden en hun teams)
• Werkdruk op organisatieniveau (vooral bedoeld voor staffunctionarissen, management en OR).

Meestal is werkdrukproblematiek complexe materie die zich op meerdere niveaus tegelijkertijd afspeelt. Wie er effectief mee aan de slag wil, zal op meerdere niveaus moeten kijken. Realiseer je bijvoorbeeld dat werkdruk op individueel niveau veroorzaakt kan worden door oorzaken op team- of organisatieniveau. De in deze arbocatalogus beschreven aanpak houdt hier rekening mee.

print pagina