thema: Fysieke belasting

Tillen en verplaatsen, cliëntgebonden

Deze pagina beschrijft de risico’s van tillen en dragen bij cliëntgebonden functies in de ggz. De informatie is bedoeld voor werknemers met cliëntgebonden functies, leidinggevenden, staffunctionarissen, management en OR.

Een van de vormen van fysieke belasting is het tillen en verplaatsen van lasten. Bij cliëntgebonden functies gaat het daarbij meestal om het tillen en verplaatsen van cliënten.

Bij ongunstige tilsituaties spelen naast het getilde of te verplaatsen gewicht ook de volgende kenmerken een rol:
• de manier waarop je staat
• het gewicht van je eigen lichaamsdelen zoals arm en romp
• de afstand van je eigen lichaam tot het te tillen gewicht
• bij dragen: de afstand waarover gedragen wordt en de hoogte waarop er gedragen wordt.

Langdurig staan komt bij verschillende cliëntgebonden taken voor. Bijvoorbeeld bij de begeleiding van cliënten bij algemeen dagelijkse levensverrichtingen (adl). Langdurig staan is vooral belastend voor de bloedcirculatie en het bewegingsapparaat (pezen, spieren en gewrichten).

Staand werken in een ongunstige houding (bukken, gedraaid werken) maakt het werk nog belastender. De maatregelen op deze pagina’s zijn er daarom ook op gericht om staand werk in een zo gunstig mogelijke houding te kunnen verrichten.

De organisatie

• Formuleer een beleid fysieke belasting en neem het risico van tillen en verplaatsen hierin op als het in de instelling voorkomt. De Praktijkrichtlijnen fysieke belasting voor de ggz kun je hierbij als hulpmiddel gebruiken.
• Gebruik bijvoorbeeld de Tilthermometer om belastende situaties in kaart te brengen. Herhaal de inzet van dit instrument regelmatig. Zo zorg je dat je je tiltechniek tijdig aanpast aan veranderingen in de situatie van de cliënt.
• Beoordeel of er minder vaak en minder lang achtereen kan worden getild of gedragen.
• Maak in het werkoverleg afspraken over de beste wijze van tillen en verplaatsen per cliënt.
• Houd het zorg-, begeleidings- of behandelplan actueel. Neem de afspraken over tillen en verplaatsen hierin op. Instrueer dat dan ook aan de betrokken werknemers van de betreffende cliënten.
• Zorg voor een taakverdeling waarbij de tiltaken die niet te vermijden zijn, over meerdere werknemers worden verdeeld (taakroulatie).
• Geef tilinstructie en bied trainingen transfertechnieken aan.

Inrichting van de werkplek

• Pas de werkomgeving zo nodig aan: zorg voor een vlakke, niet gladde vloer, en een zo kort mogelijke afstand waarover de last wordt verplaatst (zowel horizontaal als verticaal). De maximale tilhoogte is 175 cm.
• Stel goede til- en verplaatsingshulpmiddelen ter beschikking: papegaai, actieve/passieve tillift, rolstoelen, rol- of glijhulpmiddelen et cetera. Instrueer werknemers hoe ze de hulpmiddelen kunnen gebruiken.
• Onderhoud de hulpmiddelen periodiek en preventief.
• Houd de looproutes vrij van obstakels. Verwijder drempels of plaats rijplaten over de drempels en andere obstakels.

Wat doe je als werknemer?

• Denk aan de volgende basisregels bij tillen en verplaatsen:
• Leg aan de cliënt goed uit wat je gaat doen en nodig hem/haar uit om mee te doen (verbaal en/of non-verbaal).
• Werk binnen handbereik.
• Werk beneden schouderhoogte.
• Til met rechte rug.
• Til met goede tiltechniek.
• Zet handen en voeten steeds in dezelfde richting.
• Let op je eigen tilhouding, zowel bij het optillen als bij het neerzetten. Werk volgens de tilinstructies.
• Probeer niet te tillen als het niet hoeft. Til een cliënt nooit alleen.
• Til samen met een collega als de tilhulpmiddelen in een specifieke situatie niet gebruikt kunnen worden.
• Beperk de tilafstand zo veel mogelijk.
• Voorkom verplaatsen zo veel mogelijk. Rijden met behulp van een hulpmiddel is minder belastend.
• Let op een goede tilhoogte (= heuphoogte). Pas de tilhoogte aan door bijvoorbeeld het bed te verhogen of te verlagen.
• Zorg dat je de cliënt goed kunt vastpakken, bijvoorbeeld met een steeklaken.
• Maak gebruik van de interne deskundigheid (ergocoaches of aandachtsfunctionarissen).
• Spreek je collega’s aan als je ziet dat zij het werk op een fysiek belastende manier uitvoeren.
• Kijk ook op de pagina Fysieke belasting: algemeen voor algemene tips over de werkwijze bij fysieke belasting

print pagina