thema: Gevaarlijke stoffen

Biologische agentia, cliëntgebonden

Deze pagina beschrijft welke biologische agentia bij cliëntgebonden functies binnen de ggz kunnen voorkomen. De informatie is bedoeld voor werknemers met cliëntgebonden functies, leidinggevenden, staffunctionarissen, management en OR.

In de ggz kunnen werknemers in cliëntgebonden functies in aanraking komen met biologische agentia. Biologische agentia zijn bacteriën, schimmels, gisten, virussen en parasieten die zich in bijvoorbeeld bloed, ontlasting of speeksel kunnen bevinden. Deze kunnen na inademen, innemen, huidcontact of bloedcontact een infectie, allergie of vergiftiging veroorzaken. Dit kan leiden tot ziekteverzuim en soms tot arbeidsongeschiktheid.

Voorbeelden van mogelijke besmettingen in de ggz zijn:

• besmetting met het hepatitis B- of C-virus via bloed-bloedcontact bij een prik-, snij- of bijtincident (ook injecties bij diabetes);
• besmetting met het hepatitis A-virus via faecaal-oraalcontact bij het wassen en verschonen van cliënten, bedden, kleding, et cetera;
• besmetting met het hiv-virus via bloed-bloedcontact bij een prik-, snij- of bijtincident;
• besmetting met de tbc-bacterie via inademen, bijvoorbeeld bij een met tbc besmette cliënt;
• besmetting met de MRSA-bacterie via direct contact bij het wassen of verschonen van een besmet(te) cliënt, bed et cetera, of bij het verzorgen van een wond;
• besmetting met de legionellabacterie via het inademen van aerosolen, bijvoorbeeld bij een douche die niet voldoende regelmatig gebruikt of doorgespoeld wordt;
• besmetting met het Norovirus via direct contact bij het verzorgen van een besmette cliënt.

Bij biologische agentia is het belangrijk ook rekening te houden met het besmettingsrisico voor bezoekers en cliënten.

De organisatie

Beleid

• Formuleer een gevaarlijkestoffenbeleid en neem het risico van blootstelling aan biologische agentia hierin op.
• Registreer bij welke functies en werkzaamheden werknemers aan biologische agentia kunnen worden blootgesteld en welke categorieën biologische agentia dit kunnen zijn.
• Beschrijf welke ziekten werknemers kunnen oplopen of al hebben opgelopen als gevolg van blootstelling aan biologische agentia.
• Leg mogelijke allergische of vergiftigingseffecten vast die de werknemers als gevolg van blootstelling aan biologische agentia ondervinden of kunnen ondervinden.
• Registreer door welke maatregelen en beschermingsmiddelen de risico’s aanvaardbaar zijn gemaakt.
• Stel werknemers die de kans lopen intensief met bloed in aanraking te komen in de gelegenheid zich te laten vaccineren tegen hepatitis B.
• Leg vast dat stagiair(e)s zich via hun opleidingsinstituut moeten laten vaccineren en dat zij bij ontbreken daarvan geen risicovolle handelingen mogen verrichten.
• Registreer en bewaar de vaccinatiegegevens (titerbepalingen et cetera).
• Meld incidenten met biologische agentia van categorie 3 of 4 (zoals tbc, hiv en hepatitis B en C) aan de Arbeidsinspectie.
• Onderzoek de oorzaak van prikaccidenten en neem maatregelen om herhaling te voorkomen.
• Schaf veilige naaldsystemen aan, bijvoorbeeld voor gebruik bij onrustige cliënten.
• Maak goede afspraken over het afvoeren van afval van cliënten met zeer besmettelijke ziekten als specifiek ziekenhuisafval.
• Laat een legionellarisicoanalyse uitvoeren. Stel indien nodig een legionellabeheersplan op (inclusief technische aanpassingen in de installatie, doorspoelregime en periodieke monstername).

Bij de uitvoering van het werk

• Geef werknemers voorlichting en instructie over de gevaren van omgaan met biologische agentia, over de mogelijke gevaren die zij lopen, over de maatregelen om negatieve effecten te voorkomen, over het gebruik van beschermingsmiddelen, over de hygiënische voorschriften en over wat te doen bij incidenten.
• Toets regelmatig of de opgedane kennis nog steeds bekend en toereikend is en of de voorschriften consequent worden toegepast.
• Spreek als leidinggevende collega’s aan op het naleven van de afspraken bij het werken met gevaarlijke stoffen.
• Handel na een incident waarbij bloed-bloedcontact optrad volgens een prikaccidentenprotocol.
• Train werknemers in omgaan met krabben, bijten, spugen, et cetera. Zie ook de pagina Agressie en geweld: training.

Maatregelen op de werkplek

• Zorg dat actuele werkvoorschriften, het prikaccidentenprotocol et cetera op de werkplek ter inzage zijn.
• Stel de benodigde hulp- en beschermingsmiddelen (zoals veilige naaldcontainers, handschoenen, mondkapjes en schorten) ter beschikking. Probeer hierbij de duur van het dragen van persoonlijke beschermingsmiddelen tot het strikt noodzakelijke te beperken.

Wat doe je als werknemer?

• Volg de opgestelde werkvoorschriften en hygiëneprotocollen.
• Gebruik de speciale veilige naaldsystemen en naaldcontainers en leeg de naaldcontainers op tijd.
• Gebruik de persoonlijke beschermingsmiddelen (zoals handschoenen, mondkapjes, schorten) op de juiste wijze.
• Eet en drink niet op de werkplek. Was je handen goed vóórdat je (op een andere plek) gaat eten of drinken.
• Neem deel aan het preventief vaccinatieprogramma.
• Maak gebruik van de interne deskundigheid (bijvoorbeeld de hygiënecommissie en de preventiemedewerker).
• Meld mogelijke arbeidsgerelateerde (infectie)ziekten aan je leidinggevende.
• Bespreek knelpunten in het werkoverleg en/of het jaar-/functioneringsgesprek.
• Spreek je collega’s aan als je ziet dat zij niet volgens de afgesproken regels werken.

print pagina